Monica Heikoop

over onderwijsinnovatie en vernieuwingsprocessen

Archief voor de maand “oktober, 2014”

Keuze voor het leven?

Al weer twee weken geleden las ik een aantal berichten over de aansluiting tussen de HBO opleiding en de arbeidsmarkt. Onder andere door de uitgave van de nieuwe keuzegids en het daaraan gekoppelde toekomstperspectief als je met de opleiding klaar bent. Op zich niets mis mee.

Dat het toekomstperspectief voor de opleiding Communicatie en de economische opleidingen hier heel slecht vanaf komen, is ook geen verrassing.

Maar gaandeweg de discussie kwam er toch een aantal vragen bij mij boven. Zoals: hoeveel mensen komen uiteindelijk in het beroep terecht waar zij een HBO of WO opleiding voor hebben gevolgd? Is de keuze die je als 16 jarige maakt voor je profiel of vervolgopleiding gemaakt voor de rest van je leven? Wat zegt het behalen van een diploma op HBO/WO niveau nou echt?

In het kader van het levenslang leren, de snelle verandering op de arbeidsmarkt, het verdwijnen van oude beroepen, het verschijnen van nieuwe functies en de ontwikkeling van de puber zelf lijkt het een aanmatigende constatering dat die aansluiting alles zeggend is. Helaas baseren aankomende studenten wel hun keuze op dergelijke constateringen in een keuzegids, die toch enige autoriteit heeft.

Daarom in deze blog een nuancering van deze beweringen, waarbij ik de bovengenoemde vragen (en wie weet nog meer) zal beantwoorden.

Wanneer je HBO of WO bent opgeleid voldoe je aan de Dublin Descriptoren, die waarborgen dat je aan de bij het niveau behorende eisen voldoet. Natuurlijk kennen de diverse branches en sectoren hun eigen expertise. Zo zet je een verpleegkundige niet voor de klas en een onderwijzer laat je niemand een injectie geven.

keuzesDe keuze van veel jongeren voor een opleiding kent vele motivaties. Bestaanszekerheid is daar slechts een mogelijkheid van. Veel jongeren rond 18 jaar weten het nog niet en stellen de keuze uit. Dat kan onder andere door het kiezen van een brede studie als Communicatie, Commerciële Economie, Psychologie of Rechten. In mijn gesprekken met studenten in het het tweede deel van hun studie (na bijvoorbeeld hun stage) blijkt dat een deel het dan nog niet weet en zich zo breed mogelijk wil oriënteren. Anderen hebben meer een richting in het vakgebied gevonden en willen zich hierin specialiseren. Weer anderen groeien binnen hun bijbaan of stage en krijgen allerlei mogelijkheden om zich daar verder te ontwikkelen.

Vaak gebruik ik mijzelf als (geruststellend) voorbeeld. Na mijn VWO heb ik een HBO opleiding Voeding en Diëtetiek gevolgd. Waarom? Omdat ik van mijn moeder heb meegekregen dat ik een praktisch beroep moest kiezen, waar ik zelf mijn geld kon verdienen. En ik had wel belangstelling voor voeding, chemische processen en een beetje de bêtakant van de studie. Alle vakken waren interessant, zowel de leervakken als de vaardigheidsvakken. Ook de derdejaarsstage in de grootkeuken van een ziekenhuis vond ik best interessant. Het ziekenhuis zelf, daar had ik niet zo veel mee. Dat bleek des te meer toen ik in het vierde jaar verplicht een stage bij de diëtisten in het ziekenhuis moest lopen. Toen werd al snel duidelijk dat ik dat totaal niet ambieerde. Toch de studie afgemaakt, want zo ben ik opgevoed: waar je aan begint maak je af. Al tijdens mijn studie bleek ik veel meer belangstelling te hebben voor preventie, gezondheidsvoorlichting en begeleiden van groepen. En niet voor begeleiding bij ziekte en afvallen met voorgeschreven hoeveelheid voeding etc. Toen al zag ik wat de invloed van de psyche op de fysische staat van het lichaam kan zijn. Mijn eindscriptie had dan ook veel elementen van het sociale aspect en voorlichting rondom voeding in zich.

Achteraf had ik misschien met mijn VWO beter naar Wageningen kunnen gaan om Humane Voeding te gaan studeren of de studie Gezondheidsvoorlichting en opvoeding (onderdeel van Sociale Wetenschappen). Maar om een aantal redenen is het daar niet van gekomen.

Girl with laptop is nervous facing exam

Omdat ik een kind ben van de “verloren generatie”, lagen de banen halverwege de jaren 80 niet voor het oprapen. Daarom, gebruik makend van mijn ervaring in de grootkeuken, ben ik begonnen op een LBO functie in een dergelijke instellingskeuken. Want er moest brood op de plank komen.  Daarna aangenomen bij Nutricia Labaratories, omdat het makkelijker was om een voedingskundige marketing en communicatie te leren, dan een marketeer voedingsleer. Dat was mijn eerste stap richting marketing en communicatie. In de avond bijscholing gevolgd en diploma’s behaald  in Nima A/B en PR/reclame. Met deze basis  heb ik veel ervaring op gedaan binnen het genoemde vakgebied (eind jaren 80, begin jaren 90). Deze ervaring heb ik goed kunnen gebruiken in mijn verdere carrière. Als rode draad liep daar voorlichting en opleiden doorheen. Evenals het motiveren en enthousiasmeren van betrokken mensen. Zowel bij Simavi als bij de vakbond ABVAKABO FNV was dit een belangrijk onderdeel. En nu in het Hoger Onderwijs(sinds 2007)  ben ik helemaal op mijn plaats. Met het behalen van mijn Master Leren en Innoveren als absoluut hoogtepunt! Leren_en_Innoveren

Als je aan mij op 18-jarige leeftijd had gevraagd hoe mijn loopbaan er uit zou zien, dan had ik bovenstaand beeld niet kunnen schetsen. Mijn motieven om de opleiding Voeding en Diëtetiek te gaan doen, waren zeker legitiem, maar niet alles zeggend. Wat ik wel altijd gedaan heb, is doorleren en ontwikkelen, de praktijk aan theorie koppelen als dit aan de orde was. Verder was sfeer op de werkvloer voor mij altijd belangrijk en uiteindelijk doorslaggevend om ergens weg te gaan. Ik heb met vallen en opstaan toch altijd mijn gevoel gevolgd en keuzes gemaakt. En daarin ben ik zeker niet de enige!

De liefde voor het onderwerp voeding en de opleiding die ik hierin gevolgd heb, is zeker niet verloren gegaan. Nog steeds volg ik de trends en ontwikkelingen op dit gebied met veel interesse. Ook de vaardigheden op kookgebied kan ik nog altijd goed gebruiken, ik draai mijn hand niet om voor grote gezelschappen te koken, te experimenteren of een strakke planning te hanteren.

Wat je ook leert, het heeft altijdmoraal nut. Voor de richting van een loopbaan, zijn veel factoren belangrijk. Het genoten onderwijs is daar 1 van. Ik ben benieuwd naar jouw mening en ervaring. Schroom dus niet om die te geven!

Advertenties

De competente rebel van Bussemaker

tegenstrijdigheid Contradictio in terminis …. Competent in het huidig onderwijsstelsel betekent  “aan de opgelegde en/of juiste eisen voldoen”. En als er iets is waaraan een rebel niet wil voldoen is de gestelde eisen. Kortom, Bussemaker verwacht van een student dat hij netjes tussen de lijntjes kleurt én kritisch, creatief en tegen de heersende wetten in handelt.

De reacties in de media waren er dan ook naar. Zo gaf Tessa de Vet (19) in de Volkskrant van 9 oktober Als competente rebel zeg ik NEE tegen Bussemaker haar ongezouten maar goed onderbouwde mening. Zij laat zien waar de hedendaagse student allemaal aan moet voldoen en straks met het leenstelsel helemaal in een harnas komt te zitten. Een rebel heeft volgens haar ruimte nodig om zich te ontwikkelen op een zelfgekozen weg. Dat is in het huidig hoger onderwijsstelsel vrijwel onmogelijk. Alles ligt vast, eisen, toetsing, curricula, competenties, profielen, noem maar op. Je moet wel van hele goede huize komen om je eigen weg te kiezen en daarbij (zeker in de toekomst) een goed gevulde beurs hebben. Voor dwarsdenkers (rebellen) is flexibiliteit een must, evenals ruimte om te twijfelen. De autoriteit van de docent in twijfel mogen trekken en met een onderbouwde mening respect opbouwen. Dan kweek je de voorwaarde tot vooruitgang, dan kom je verder in plaats van dat je stilstaat.

Ik ben het helemaal eens met Tessa. Ik denk dan aan de glorieuze acteurs, die van de toneelschool getrapt zijn, de beroemde cabaretiers die de kleinkunstacademie nooit hebben afgemaakt en de belangrijke musici van hun tijd die het conservatorium niet hebben doorlopen.

epke Hetzelfde geldt nogal eens voor topsporters. Als je niet de geplaveide weg bewandelt en je eigen trainingsopbouw en trainer kiest, dan kom je nogal eens verder dan wanneer je in het keurslijf van de sportbond blijft. Natuurlijk heb je daar ook een dosis talent en discipline voor nodig. Het is wel opvallend dat de echte top vaak op rebelse manier daar gekomen is. Ook in de wetenschap is dat maar al te vaak gebleken. Als Einsteineinstein niet zo eigenwijs was geweest en vol twijfel én doorzettingsvermogen had door geploeterd of de gebroeders Wright, en zo zijn er vele voorbeelden, dan had de wereld er nu heel anders uit gezien.

Ook de grote kunstenaars gingen veelal hun eigen experimentele weg, of het nu schilderkunst, beeldhouwwerk of schrijverschap is. Een trend zetten, prestaties leveren die boven het maaiveld uitkomen: het komt voort uit rebellie, kritisch zijn over de gevestigde orde, geloven in eigen resultaat, maar ook twijfelen, perfectionistisch werk willen afwerken, geen genoegen nemen met minder, doorzetten tot een oplossing gevonden is.

En dat is onmogelijk om dit van een student te verwachten, die in 3 of 4 jaar zijn studie moet afronden, schulden opbouwt, aan de hoge verwachtingen van de maatschappij moet voldoen en dan ook nog eens een eigen leven moet opbouwen.

De studenten die hier tegen in durven gaan, dat zijn misschien de Einsteins van de toekomst!

In de dagelijkse praktijk op mijn opleiding zijn er nogal eens studenten die steevast vragen wat de docent precies van hun verwacht, dan kunnen zij het op die manier aanleveren en halen zij naar hun zeggen een voldoende.

Ik probeer de student uit te dagen mij te verrassen en te laten zien wat hij of zij er van wil maken. De gestelde eisen zie ik als een minimum en als voorwaarden om te laten zien dat je de stof beheerst. Het is aan de student om zijn eigen aandeel goed onderbouwd te laten zien, liefst met betrokkenheid tot het onderwerp en de getoonde bereidheid om een stapje meer te doen. “Eigen grijze hersencellen gebruiken”  is een gevleugelde uitspraak van mij geworden. Evenals: “je hoeft mij niet te pleasen, je zit hier voor jezelf. ” Ik probeer uit te dagen tot kritisch beschouwen, verbanden te leggen tussen diverse onderdelen van de opleiding en daarbuiten, zodat de context waarom studenten iets moeten kunnen of kennen snappen. Dat ik daarmee geen 100% score heb, dat snap ik. Ik kijk naar wat ik wel bereik, niet naar wat ik niet bereik.

Ik hoop dat ik hier een klein beetje kan bijdragen aan de  inspiratie voor de student, zodat die met mateloze interesse in en buiten het vakgebied aan de slag gaat  en daarmee ruimte biedt aan het ontwikkelen van de eigenheid van de student. (Met dank aan Tessa voor haar inspirerende artikel!)

De “onderwijsvernieuwing” van Asscher

Aan het begin van het schooljaar leek het zo mooi: iedere week een blog over een onderwerp vanuit de literatuur. Twee weken kondigde ik aan hoe ik dat zou aanpakken. Beginnen met onderwerpen uit het boek van Wilfred Rubens. Toen bleef het stil … Want de weken blijven vliegen en het is in een oogwenk weer zondag. De uitgedacht strategie gaat niet werken, dat blijkt nu al.

Toch wil ik deze blog gebruiken om actuele ontwikkelingen in het onderwijs de revue et laten passeren en te bespreken. Daarom met voortschrijdend inzicht besloten om vooral op de actualiteit van afgelopen week in te gaan.

Asscher: robots pikken banen in

Deze week was het niet moeilijk kiezen: de uitspraken van Asscher over robotisering van de maatschappij, het verlies van banen en de noodzakelijke vernieuwingen in het onderwijs die daarvoor snel noodzakelijk zijn. De opiniërende artikelen en columns in de kranten, het item in de actualiteitenrubrieken en late night shows, het hield niet op. En voorlopig is het laatste woord er nog niet over gezegd.

Discussie

Wat viel op in deze discussie? Meer dan 60 items over dit onderwerp zijn te vinden via google.

Ten eerste het feit dat het woord onderwijsvernieuwing weer eens viel. Dit gebeurde niet door de verantwoordelijk minister, maar door Asscher zonder enige terughoudendheid en ogenschijnlijk zonder voorkennis over deze dossiers. Ten tweede werd duidelijk dat de rede in zijn geheel een genuanceerd verhaal was en dat hieruit een aantal punten benadrukt zijn, waardoor het verband totaal verdween en er paniekreacties ontstonden Je zou denken dat een speechschrijver of minister zich hier bewust van moet zijn.

Wie de ontwikkelingen binnen het onderwijs een beetje bijhoudt, ziet dat er al veel verandert in het denken over de inzet van ICT in het onderwijs, de roep om leerlingen programmeren te leren om het tekort in deze branche op te vangen en de roep om docenten hier veel eerder vertrouwd mee te laten raken, zodat zij in staat zijn didactisch de juiste keuzes te maken met als doel de leerlingen en studenten goed op de toekomst voor te bereiden.

Mijn vraag is naar aanleiding van al deze ophef: wie heeft er al die tijd zitten slapen??  Deze ontwikkelingen zijn al lang gesignaleerd door voorlopers in de wetenschap. Oppakken door beleidsmakers bij de overheid is een ander verhaal. En waarom komt dit nu ineens op deze manier naar buiten? In wiens belang is dit? Wat gebeurt er op dit moment achter de schermen? Welke weg wordt hier bereid?

Op zich ben ik geen complotdenker, maar nu heb ik het idee dat er door diverse clubs oneigenlijk gebruik gemaakt wordt van de ontwikkelingen die een beetje beleidsmaker al lang had moeten zien en daar naar had moeten handelen!

We hadden allang tijd, moeite en geld moeten steken in het volgen en gebruiken van de technologie in het onderwijs, het leren van programmeren aan leerlingen. Voorop lopen met het onderwijs in plaats van er achteraan hobbelen.

Het is nog niet te laat: we doen het NU! En geven zo iedereen zicht op een mooie toekomst.

Ik ben benieuwd hoe jij er over denkt!

Berichtnavigatie

%d bloggers liken dit: