Monica Heikoop

over onderwijsinnovatie en vernieuwingsprocessen

Archief voor de tag “mindmap”

Visual meetings en wat het betekent als dit wordt toegepast….

In deze blog aandacht voor het boek Visual Meetings, dat heb ik heb gelezen uit nieuwsgierigheid vanwege de pakkende titel en vormgeving. Het is geen samenvatting in de strakke zin van het woord, maar geeft ook weer wat het boek voor mij betekent in de praktijk en waar en wanneer  ik denk dat er winst te behalen valt. Reacties zijn daarom van harte welkom!

Het boek Visual Meetings is een goed leesbaar boek, waarin ver terug wordt gegaan in de tijd om duidelijk te maken dat visualiseren eigenlijk een basis heeft, die iedereen beheerst.

In de inleiding al weet het boek mij te bekoren door te stellen dat visualisaties belangrijke kwesties aan kan pakken en daardoor mede een basis vormen voor de  drijvende krachten achter veranderingen (pagina xviii)

In deel 1 wordt gesproken over de basis. Waar ik zeker mee ga experimenteren in lessen of trainingen is de piek- en daltekening, waarin ten opzichte van een een horizontale lijn voor een bepaald onderwerp persoonlijke pieken en dalen benoemd kunnen worden. Dit draagt bij aan betrokkenheid, bondgenootschap en gezamenlijkheid.

Je kunt al beginnen met eenvoudige templates als brainstormen, agendaplanningen, reflecties op leren, voors en tegens in een T-diagram, venn-diagram (overlappende cirkels, schietschijven). Uiteraard moet ook mindmapping niet worden vergeten, die natuurlijk op allerlei manieren kan worden ingevuld (met woorden, pijlen, tekeningen, diagrammen, digitaal).

In het tweede deel gaat het om de groep betrekken en een vertrouwensband opbouwen, iets dat in het onderwijs natuurlijk heel erg belangrijk is, maar ook in de vernieuwingsprocessen (zowel top/down als bottum/up).

In veel situaties vergroot een visualisatie de betrokkenheid van de deelnemers, omdat zij zich direct gehoord voelen omdat zij het resultaat direct zien.

De volgende onderwerpen staan centraal: Mensen erbij betrekken (plaatjes gebruiken voor interactie), presentatie zonder powerpoint (daar ben ik een groot fan van!), adviseren en verkopen met grafische afbeeldingen (dat deed ik volgens mij bij Nutricia al, ik maakte toen zogeheten detailaids, om de buitendienst op eenvoudige wijze de klant ingewikkelde processen simpel uit te laten leggen ;), maar hier minder relevant en wellicht anders ingevuld (pag 94 e.v.)), praktische tips en hoe je beelden gebruikt om de interactie te verhogen (ook dat doe ik al met foto’s, talentkaarten en andere spelmethoden (volgens mij)).

De grafische vastlegging zorgt dus voor een hoge betrokkenheid. In het boek staan een aantal voorbeelden, die echt heel simpel uit te voeren zijn. Zoals beschrijven waar iedereen zit aan tafel of in een groep met een aantal kenmerken erbij.

In het deel over presenteren zonder powerpoints worden een aantal argumenten benoemd waarom powerpoints niet altijd of altijd niet werken, het is maar welke school je aanhangt.

Powerpoint zorgt voor push en niet pull, terwijl pull deelname creëert waar push voor weerstand zorgt (pag 76). Wanneer er participatie is,  is er aandacht en wordt betrokkenheid gestimuleerd. In heel veel leer- en veranderingsprocessen altijd zeer gewenst en nagestreefd! Bijna alle soorten meetings vereisen namelijk een hoge participatie om succesvol te zijn.  Mij valt op dat wij daar op de opleiding lang niet altijd gebruik van maken. Het raakt natuurlijk ook aan het sociaal-constructivisme, waarin actieve deelname tot dieper leren en daardoor betere prestaties kan leiden. Betrokkenheid is ook in andere leerfilosofieën een  belangrijke voorwaarde om tot goede resultaten te komen. Kortom: zeker de moeite waard om verder te onderzoeken en te experimenteren, zowel in studentensessies als bij docenten. Gedeeltelijk wordt er ook wel gebruik van gemaakt, maar dit kan absoluut sterker! Ik denk dat ook het boek Activerend Opleiden van Lia Bijkerk hier nog een bijdrage aan kan gaan leveren. Juist de combinatie van verschillende inzichten kunnen uiteindelijk leiden tot een nog beter inzicht en gebruik in diverse situaties!

De kracht van post-its wordt al wel gebruikt, maar vaak wordt er nog geen gevolg aan gegeven, waardoor de kracht weer wordt verminderd. Ook voor het gebruik van post-its in sessies zijn een aantal eenvoudige templates benoemd in het boek (pagina 80-84) Wanneer goed gebruik wordt gemaakt wordt van de post-it methodes, dan kan dit heel veel extra betrokkenheid en positieve energiestromen opleveren, die tot veel pullkracht leidt!

Gebruik van beelden en interactie kan door middel van collages gemaakt in gezamenlijkheid of beeldkaarten om de dialoog te stimuleren. Een voorbeeld daarvan wordt in het boek gegeven door ideocards (zie voorbeeld),

maar in Nederland worden via Thema vergelijkbare kaarten uitgegeven gerelateerd aan verschillende onderwerpen. En dat het werkt, heb ik in de praktijk al gemerkt in verschillende situaties. In het boek wordt ook de suggestie gedaan om het eens te proberen met negatieve associaties, lijkt me bijvoorbeeld in conflictsituaties of bij individuele gesprekken zeker een optie!

In het derde deel worden diverse graphics voor visueel denken besproken. Achtereenvolgens komen aan de orde:

Group Graphics (poster, lijsten, clusteren, grid, diagram, tekeningen, mandala’s), waarvan er zeker een aantal bekend voorkomen, omdat ik die regelmatig gebruik in bijeenkomsten of daarmee word geconfronteerd. Vooral lijsten, clusters en mindmaps zijn populair. Tekeningen vereist volgens het boek ervaring met metaforen, mandala’s zijn soms te ingewikkeld, maar kunnen digitaal wellicht makkelijker worden ingezet. De laatste twee worden op dit moment nauwelijks ingezet.

Problemen oplossen door out of the box te denken. Dan is visualisatie een echte powertool (boek pag 151). Naast de 4WH tool worden paretodiagreammen en het visgraatdiagram genoemd als ook de opgelegde metafoor en de 5 waaroms (doorvragen). Er wordt ingegaan op de algemene regels van brainstormen, het goed definiëren van het probleem (anders levert het geen goede oplossing op) en het belang van een goede evaluatie (congrueren) bij brainstormen.  Verder wordt dieper ingegaan op de technieken voor gevorderden en die vooral gebruikt worden bij het bedenken van innovaties en verregaande vernieuwingen in een systeem.

Storyboards maken en idea mapping gaat vooral in hoe innovators en designers werken., dus de creatieve mensen. Maar ook voor teams, studenten of verkoopgesprekken zijn ze goed in te zetten. (pag 167). Ideamapping wordt op eenvoudige manier al toegepast bij bijvoorbeeld kenniscreatie in het team, want minder in plenaire bijeenkomsten met studenten. Het storyboard is zeker het proberen eens waard bij bijvoorbeeld het vak creativiteit.

Visuele planning wordt vooral gebruikt om het totaalplaatje te zien. Ik zie, als ik het onderdeel lees, direct toepassingen in het te ontwikkelen curriculum. Het is wel enigszins toegepast, maar biedt naar mijn idee nog diepergaande mogelijkheden. Op pag 193 worden hier voorbeelden van gegeven.

Er zijn diverse mogelijkheden om gericht in soorten subgroepen visualisatie te gebruiken om een gewenste output te krijgen.  In het boek worden hier een aantal voorbeelden van gegeven. Verder wordt opgemerkt dat ook het creëren van dialoog een goede voorbereiding vereist. Ik denk dat gelijk weer aan toepassingen in lessen/trainingen!

Dat één en ander digitaal vastleggen helpt bij het gebruik in het vervolgproces mag duidelijk zijn. Dat daar vooraf over nagedacht moet worden en concrete afspraken over gemaakt, lijkt me helder.

In het vierde deel wordt ingegaan op het gebruik van graphics om de plannen uit te voeren. Vooral de onderdelen teamperformance ondersteunen en gebruik bij leergerichte workshops hebben mijn speciale belangstelling. Ik zie daar absoluut meerwaarde om beter betekenisvol leren te bereiken.

Bij het ondersteunen van de teamperformance wordt ingezoomd op doelen, rollen en actieplannen. De vier stromen (aandacht, energie, informatie en operations) (naar Arthur Youngs Procestheorie, http://www.arthuryoung.com/ ). Belangrijk voordeel is dat ze duidelijk grafisch te onderscheiden zijn. Dit hebben Drexler en Sibbet vertaald in het team-proces model (zie afbeelding).

In trainingen en workshops zijn alle vormen bruikbaar. Vooral als het om individuele leersituaties gaat, laat het zich makkelijk gebruiken om in dialoog te kunnen treden met de andere deelnemers wanneer dit wordt gedeeld. Uit ervaring weet ik dat dit goed werkt en wederom tot grote betrokkenheid voor het proces oplevert.

In het vijfde deel  wordt in onderstaande procesbeschrijving (bron: Visual Meetings, pagina 264/265) , met behulp van de vier stromen, aangegeven hoe je visual meetings kunt gebruiken binnen je organisatie. Ik zie mogelijkheden in het onderwijs aan studenten, maar ook zeker verbeteringen binnen kenniscreatie binnen het docententeam. Dat wij al gebruik maken van een aantal facetten is fijn om te weten. Ik denk dat vooral in het vervolgtraject nog veel winst valt te halen.

Mijn conclusie is dat Visual Meetings een mooi en handig boek is met veel tips en trucs om op een goede manier gebruik te maken van betrokkenheid in een groep. Dat onderwijs en training elkaar kunnen versterken, wordt hiermee nog eens extra aangetoond. Wanneer je onderwijs benadert als een breed scala aan wegen om leren te stimuleren en niet alleen ziet als het overdragen van kennis, gaat er een wereld van mogelijkheden open! Gelukkig wint die visie (soms) aan terrein ;)!

Kortom (ahum): een zeer nuttig boek voor LA3, mijn onderzoek, de dagelijkse praktijk in het onderwijs naar studenten en voor kenniscreatie binnen het docententeam! Reacties zijn welkom!!

Verleden, heden en toekomst

Vandaag heb ik mij bezig gehouden met het onderwijs ontwerpen in mijn verleden, het heden (LA2) en mijn plannen voor de toekomst.

Dit om voor mij zelf helder te krijgen of dat wat ik in het verleden deed uit intuïtie past in de ontwerpmodellen die mij in LA2 zijn aangereikt, hoe ik dat nu toepas en hoe ik dat in de toekomst kan borgen.

Dat heb ik gedaan in een mindmap. Weliswaar niet zo kleurrijk als die van Claire, maar gemaakt met freemind. Freemind is leuk, maar heeft zijn beperkingen. Ik ben er nog niet toegekomen om mij een ander programma eigen te maken. Maar waar het mij om te doen was, is gelukt! Het ordenen van mijn gedachten, het zichtbaar maken van mijn eigen ontwikkelingslijn en de daarbij behorende ontwikkelingen binnen het ontwerpen van onderwijs voor de opleiding Communicatie. Ook handig voor mijn AD!

Omdat het veel uitgebreider is geworden dan ik in eerste instantie dacht te gaan doen, is een korte  leeswijzer en toelichting op zijn plaats:

  1. Het begint links onder en gaat via de wolk linksboven naar rechtsboven en vervolgens naar rechtsonder. Het is geen cirkel, want het geeft ook een ontwikkeling van mij weer in de tijd (van 2007-toekomst).
  2. Het betreft de hoofdlijnen waarvoor onderliggende bewijsstukken aanwezig zijn.
  3. Een vinkje betekent dat het afgesloten is, een ! krijgt grote aandacht en is constant in beweging, een lampje betekent dat het kort geleden als ontwikkeling gestart is of nog gaat starten.
  4. De wolken geven in hun eigen kleur een ander stadium in mijn ontwikkeling aan.
  5. De paarse pijl geeft in de richting van wijzers de verbinding tussen die stadia weer.
  6. Doel en Methode komen bijna overal voor en bij zelf geïnitieerde ontwikkelingen was daar altijd een aanleiding voor, die kort is weergegeven.
  7. Alles is uiteraard niet alleen door mij gedaan, maar altijd in samenwerking met collega’s en/of opleidingsmanager. Ik geloof in kennisdelen en samen creëren en probeer dat ook altijd in de praktijk te brengen.
  8. Door de grote hoeveelheid tekst kan het zijn dat het slecht leesbaar is. Door in- en uitzoomen zijn onderdelen wel leesbaar en kan steeds worden teruggeschakeld naar het overzicht.

Het leverde mij zo terugkijkend veel verrassingen op.  Het is natuurlijk op zijn tijd leuk om achterom te kijken en te constateren dat je best veel bereikt hebt. Daarbij wordt je eigen ontwikkeling in die bijna 5 schooljaren in één oogopslag heel duidelijk.

Zo is het ook gegaan met het beschrijven van het hoe en waarom (aanleiding, doel, methoden). Ik zie een hele duidelijke lijn, waarvan ik dacht dat die opleiding eigen was en waar ik altijd naar gehandeld heb of waarvan ik dacht dat “het moest voor de accreditatie” ;).  De belangrijkste constatering is voor mij dat de manier waarop wij bij de opleiding Communicatie nadenken over de inrichting van ons onderwijs een goede basis kent uit de ontwerpmodellen, zoals ik daar nu kennis mee heb gemaakt. In een volgend bericht zal ik daar mijn visie op geven, waar ik de overeenkomsten en verschillen met een aantal methoden/modellen zie. Ik voel mij er zeer thuis bij, Ik zal mij dan ook  met veel plezier en inzet  verder in het onderwijs ontwerpen willen ontwikkelen.

En zoals het er nu naar uitziet, zijn daar de komende jaren kansen en mogelijkheden genoeg voor!

Maar waar het mij ook om te doen is, is het krijgen van feedback op bijgaande mindmap. Want ondanks dat het natuurlijk geheel uitgaat van mijn eigen referentiekader, kan ik wellicht door vragen en opmerkingen van mijn volgers, het geheel nog verder aanscherpen/vervolmaken. Waar ik ook benieuwd naar ben, is of dit herkenbare beelden voor anderen oplevert en zo ja welke dan en zo nee, wat is dan jouw ontwikkeling als het om onderwijs ontwerpen gaat? Reageer!

Hieronder de link naar de mindmap.

Onderwijs ontwerpen


Pasen 2012 in het teken van spinnenweb, taxonomie en andere modellen

Gelukkig, buiten is het koud. Dat is voor veel (Duitse) dagjesmensen en Keukenhofbezoekers niet zo leuk, maar voor mij is de verleiding veeeeel kleiner geworden om spontaan naar buiten te gaan en lekker te gaan wandelen of op een terrasje te gaan zitten.

En dus staat deze eerste Paasdag in het teken van mijn analyse. Macro en meso zijn klaar voor overleg aanstaande dinsdag met betrokken opleidingsmanager en collega’s. Daarna nog de feedback en nieuwe informatie verwerken en dan wordt dat dinsdag aangeboden als nominatieproduct. Die feedback is voor mij van belang om te weten of ik op het goede spoor zit, niets ben vergeten en geen onwaarheden hebt geschreven. Het opleidingsbelang gaat nog even voor het Master belang.

Maar….. om toch de omvang te kunnen laten zien (en om mijn eigen gedachten op een rij te zetten) heb ik een mindmap gemaakt, waarin alle elementen zijn opgenomen. Het is een vervolg op een eerder rijtje dat ik via deze blog gedeeld heb. Maar het is goed om toch een mindmap te maken om het grote geheel te blijven zien.  Portfolio deeltijd opleiding Communicatie

Ik merk dat ik door het volgen van andere blogs ook weer op ideeën gebracht wordt dan wel om het te volgen of juist niet. Ik merk dat ik sommige dingen anders aanpak, maar dat we uiteindelijk op een zelfde punt uitkomen. Ik hoop dat ik voor anderen ook die rol vervul.

Mocht je, na het eten van al die lekkere paaseitjes, feedback willen geven op mijn mindmap, dan houd ik mij aanbevolen. Ook als je meer uitleg wil of iets mist, laat het mij weten!

Berichtnavigatie

%d bloggers liken dit: